Showing posts with label વ્યક્તિ વિશેષ. Show all posts
Showing posts with label વ્યક્તિ વિશેષ. Show all posts

Sunday, April 5, 2020

ઝવેરચંદ મેઘાણી

ઝવેરચંદ મેઘાણીનો જન્મ ૧૭ ઓગસ્ટ, ૧૮૯૭ માં ગુજરાતનાં ચોટીલા ગામમાં થયો હતો. તેમનાં માતાનું નામ ધોળીબાઈ તથા પિતાનું નામ કાળીદાસ મેઘાણી હતું કે જેઓબગસરાનાં જૈન વણીક હતાં. તેમના પિતાની નોકરી પોલીસ ખાતામાં હતી અને પોલીસ ખાતા થકી તેમની બદલીઓ થવાને કારણે તેમણે પોતાના કુટુંબ સાથે ગુજરાતનાં અલગ અલગ ગામોમાં રહેવાનું થયું. ઝવેરચંદનું ભણતરરાજકોટ, દાઠા, પાળીયાદ, બગસરા, અમરેલી વગેરે જગ્યાઓએ થયું. તેઓ અમરેલીની તે વખતની સરકારી હાઈસ્‍કૂલ અને હાલની ટીપી ગાંધી એન્‍ડ એમટી ગાંધી ગર્લ્‍સ સ્‍કૂલમાં ૧૯૧૦ થી ૧૯૧૨ સુધી માધ્‍યમિક શિક્ષણ મેળવીને ૧૯૧૨ મૅટ્રીક થયા હતા.ઇ.સ. ૧૯૧૬માં તેઓએ ભાવનગરનાં શામળદાસ મહાવિદ્યાલયમાંથી અંગ્રેજી તેમજ સંસ્કૃતમાં સ્નાતકીય ભણતર પૂરું કર્યું.

ભણતર પુરુ કર્યા બાદ ઇ.સ. ૧૯૧૭માં તેઓકોલકાતા સ્થિત જીવનલાલ લીમીટેડ નામની એક એલ્યુમિનીયમની કંપનીમાં કામે લાગ્યા. આ કંપનીમાં કામ કરતી વખતે તેઓને એકવાર ઈંગ્લેંડ જવાનું પણ થયું હતું. ૩ વર્ષ આ કંપનીમાં કામ કર્યા બાદ વતનના લગાવથી તેઓ નોકરી છોડીને બગસરા સ્થાયી થયા. સવંત ૧૯૨૨માં જેતપુર સ્થિત દમયંતીબેન સાથે તેમના લગ્ન થયા. નાનપણથી જ ઝવેરચંદને ગુજરાતી સાહિત્યનું ધણું ચિંતન રહ્યું હતું અને તેમના કલકત્તા રહ્યા દરમ્યાન તેઓ બંગાળી સાહિત્યનાં પરિચયમાં પણ આવ્યા હતાં. બગસરામાં સ્થાયી થયા બાદ તેમણે રાણપુરથી પ્રકાશીત થતાં 'સૌરાષ્ટ્ર' નામનાં છાપામાં લખવાની શરુઆત કરી હતી. ૧૯૨૨ થી ૧૯૩૫ સુધી તેઓ 'સૌરાષ્ટ્ર'માં તંત્રી તરીકે રહ્યા હતા. આ સમય દરમ્યાન તેઓએ પોતાના સાહિત્યીક લખાણને ગંભીરતાપુર્વક લઈ ‘કુરબાનીની કથાઓ’ ની રચના કરી કે જે તેમની પહેલી પ્રકાશીત પુસ્તક પણ રહી. ત્યાર બાદ તેઓએ 'સૌરાષ્ટ્રની રસધાર' નું સંકલન કર્યુ તથા બંગાળી સાહિત્યમાંથી ભાષાંતર કરવાની પણ શરુઆત કરી.

કવિતા લેખનમાં તેમણે પગલાં 'વેણીનાં ફુલ' નામનાં ઇ.સ. ૧૯૨૬માં માંડ્યા. ઇ.સ. ૧૯૨૮માં તેમને લોકસાહિત્યમાં તેમનાં યોગદાન બદલરણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક આપવામાં આવ્યું હતું. તેમનાં સંગ્રામ ગીતોનાં સંગ્રહ 'સિંઘુડો' - એ ભારતનાં યુવાનોને પ્રેરીત કર્યા હતાં અને જેને કારણે ઇ.સ. ૧૯૩૦માં ઝવેરચંદને બે વર્ષ માટે જેલમાં રહેવું પડ્યું હતું. આ સમય દરમ્યાન તેમણેગાંધીજીની ગોળમેજી પરિષદ માટેની લંડન મુલાકાત ઉપર 'ઝેરનો કટોરો’ કાવ્યની રચના કરી હતી. ગાંધીજીએ ઝવેરચંદ મેઘાણીને રાષ્ટ્રીય શાયરના બિરુદથી નવાજ્યા હતાં. તેમણે ફુલછાબ નામનાં છાપામાં લઘુકથાઓ લખવાનું પણ ચાલુ કર્યુ હતું. ઇ.સ. ૧૯૩૩માં તેમનાં પત્નીનાં દેહાંત બાદ તેઓ ૧૯૩૪માં મુંબઈ સ્થાઈ થયા. અહીં તેમનાં લગ્ન ચિત્રદેવી સાથે થયા. તેમણે જન્મભૂમિ નામનાં છાપામાં 'કલમ અને કીતાબ' નાં નામે લેખ લખવાની તેમજ સ્વતંત્ર નવલકથાઓ લખવાની શરુઆત કરી. ઇ.સ. ૧૯૩૬ થી ૧૯૪૫ સુધી તેઓએ ફુલછાબનાં સંપાદકની ભુમીકા ભજવી જે દરમ્યાન ૧૯૪૨માં 'મરેલાનાં રુધીર' નામની પોતાની પુસ્તીકા પ્રકાશિત કરી. ઇ.સ. ૧૯૪૬માં તેમની પુસ્તક 'માણસાઈનાં દીવા' ને મહીડાં પારિતોષિકથી સન્માનવામાં આવ્યું હતું અને તે જ વર્ષે તેમને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનાં સાહિત્ય વિભાગનાં વડા તરીકે નીમવામાં આવેલાં.

સર્જન

મેઘાણીએ ચાર નાટકગ્રંથ, સાત નવલિકા સંગ્રહ, તેર નવલકથા, છ ઇતિહાસ, તેર જીવનચરિત્રની તેમને રચના કરી હતી. તેમણે લોકસેવક રવિશંકર મહારાજની અનુભવેલકથાઓનું "માણસાઇના દીવા"માં વાર્તારુપે નિરુપણ કર્યુ છે. મેઘાણી તેમના લોકસાહિત્યમાં સૌરાષ્ટ્રની ધિંગી તળપદી બોલીની તેજસ્વિતા અને તાકાત પ્રગટાવી શક્યા છે. તુલસીક્યારો, યુગવંદના, કંકાવટી, સોરઠી બહારવટિયા, સૌરાષ્ટ્રની રસધારા વગેરે તેમનું નોંધપાત્ર સર્જન છે.

રણજિતરાવ સુવર્ણચંદ્રક સ્વીકારતા મેઘાણીએ મહાનતા ન દેખાડતા કહ્યું હતું કે,

“શિષ્ટ સાહિત્ય અને લોકસાહિત્ય વચ્ચે સેતુ બાંધે છે. સાથોસાથ અમો સહુ અનુરાગીઓમાં વિવેક, સમતુલા, શાસ્ત્રીયતા, વિશાલતા જન્માવે છે.”

દેહાંત

૯ માર્ચ ૧૯૪૭નાં દિવસે, ૫૦ વર્ષની ઉંમરે, હ્રદય રોગના હુમલામાં તેમના બોટાદ સ્થિત નિવાસસ્થાને તેમનું મૃત્યુ થયું.

Sunday, October 6, 2019

વ્યક્તિનું નામવિશેષ ઓળખ

પૂર્ણિમા પકવાસા : ડાંગનીદીદી

નરસિહ દિવેટિયા : જાગૃત ચોકીદાર

જુગતરામ દવે : વેડછીનો વડલો

ઠકકરબાપા : સેવાના સાગર

મોહનલાલ પંડ્યા : ડુંગળી ચોર

કાકાસાહેબ કાલેલકર : સવાઈ ગુજરાતી

ઉમાશંકર જોશી : વિશ્વશાંતિના કવિ

પ્રેમાનંદ : મહાકવિ

હેમચંદ્રાચાર્ય : કલિકાલસર્વજ્ઞ

નરસિહ મહેતા  : ગુજરાતી ભાષાના આદિકવિ

મીરાં : જન્મજન્મની દાસી

શામળ : પદ્યવાર્તાકાર

દયારામ : ભક્તકવિ

કવિનર્મદ : ગદ્યસાહિત્યના પિતા

અખો : જ્ઞાની કવિ

મણીલાલ દ્રિવેદી : બ્રહ્મનિષ્ઠ

ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી : પંડિતયુગના પુરોધા

મણિશંકર ભટ્ટ : ઊર્મિ કવિ

આનંદશંકર ધ્રુવ : પ્રબુદ્ધ જ્ઞાનમૂર્તિ

નરસિહ દિવેટિયા : સાહિત્ય દિવાકર

કલાપી : સુરતાની વાડીનો મીઠો મોરલો

ન્હાનાલાલ :ગુજરાતી કવિવર

સુખલાલજી: પ્રજ્ઞાચક્ષુ પ્રકાંડ પંડિત

સ્વામી આનંદ : જ્ઞાની અને પ્રબુદ્ધ

Monday, September 9, 2019

વ્યક્તિ વિશેષ

🍃 સૌથી મોટો યોધ્ધા
- પરશુરામ

🍃 સૌથી મોટો વિદ્વાન 
-  રાવણ

🍃 સૌથી મોટો સ્વાભિમાની
  -  સુદામા

🍃 સૌથી મોટો ધર્મ રક્ષક
-  પુષ્પમિત્ર

🍃 સૌથી મોટો ક્રાંતિકારી(પુરુષ) 
-  ચન્દ્ર શેખર આઝાદ

🍃 સૌથી મોટી ક્રાંતિકારી (મહિલા)
- ઝાંસી ની રાની

🍃 સૌથી મોટો કવિ
- તુલસીદાસ

🍃 સૌથી મોટો રાજનીતિજ્ઞ
- ચાણક્ય

🍃 સૌથી મોટો વૈદ્ય
- ચરક

🍃 સૌથી મોટો ગણિતજ્ઞ
-  આર્યભટ્ટ

🍃 સૌથી મોટો ખગોળશાસ્ત્રી
- વહારામિહિર

🍃 સૌથી મોટો વિમાન શાસ્ત્રી
  - ઋષિ ભારદ્વાજ

🍃 સૌથી મોટો શલ્ય ચિકિત્સક
  -  ઋષિ સુશ્રુત

🍃 સૌથી મોટો આવનિક શાસ્ત્રી
-  ઋષિ કનાદ

Saturday, August 24, 2019

નર્મદ

📌જન્મ :- નર્મદશંકર લાલશંકર દવે

📌24 ઓગસ્ટ 1833 સુરત માં.

📌નર્મદ ના જન્મ દિવસ ને "વિશ્વ ગુજરાતી ભાષા દિવસ " તરીકે ઓળખાય છે.

📌નર્મદે "દાંડિયો" નામનું પાક્ષિક શરુ કર્યુ હતું

📌નર્મદે સૌપ્રથમ "કવિ ચરિત્ર" સાહિત્ય લખવાની શરૂવાત કરી.
કવિ ચરિત્ર ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ ચરિત્ર ગણવામાં આવે છે.

📌નર્મદે 1851 માં મુંબઈ ખાતે બુદ્ધિ વર્ધક સભાની શરૂવાત કરી.

📌1856 માં તત્વ શોધક સમાજ ની સ્થાપના કરી.

📌કનૈયાલાલ મુન્શી એ "અર્વાચીનોમાં આદ્યકવિ "કહ્યા.

📌ત્રિભુવનદાસ લુહાર તેમને "પૂર્વજ" કહેતા.

📌"મંડળી મળવાથી થતા લાભ"ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ નિબંધ.

📌"મારી હકીકત"ગુજરાતી ભાષા ની પ્રથમ આત્મકથા. 

📌નર્મદ સાહિત્ય સભા સુરતમાં આવેલ છે.

📌ઉત્તમ સાહિત્ય માટે નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક આપવાની  ની શરૂવાત  1839 થઈ.

📌વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી  સુરત માં આવેલી છે.

📌કમળ ના ખોળે માથું મુકું છું એવુ કહેનાર નર્મદ હતા.

📌મહાકાવ્ય રચવા માટે વીરવૃત છંદ ની શોધ નર્મદ એ કરી

અવસાન :- 25ફેબ્રુઆરી 1886 માં

Sunday, June 2, 2019

ચંદ્રવદન મહેતા

📌જન્મ :- સુરત

📌ઉપનામ :- ચાંદામામા

📌બ.ક. ઠાકોર ના પ્રથમ શિષ્ય.

📌અવેતન રંગભૂમિના ઉત્તમ અભિનેતા અને નાટકકાર.

📌કાવ્ય સંગ્રહ :-  ઈલાકાવ્યો,  રતન

📌નાટક :-  આગગાડી

📌આત્મકથા :-

- રંગ ગઠરિયા
- બાંધ ગઠરિયા
- છોડ ગઠરિયા

કૃતિ :-

સંતાકૂકડી
શિખરિણી
શકુંતલા
સોનાવાટકડી
અખો
નર્મદ
નાગાબાવા
રમકડાંની દુકાન
પાંજરાપોળ
ધરા ગુર્જરી
મેના પોપટ

Saturday, June 1, 2019

વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ

📚પહેલા મહિલા સ્નાતક 📚

📌જન્મ :- 1જૂન 1876 અમદાવાદ,.

📌લગ્ન માત્ર 9 વર્ષ ની વયે "રમણભાઈ નીલકંઠ " સાથે થયા.

📌1901 માં તેઓ ગુજરાત કોલેજ માંથી સ્નાતક થયા.
-- ફિલોસોફી અને લોજીક જેવા વિષય

📌1902 માં અમદાવાદમાં હિન્દ રાષ્ટ્રીય મહાસભા ના અધિવેશન માં વંદેમાતરમ ગીત ગાયુ હતું.

📌વડોદરા ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ ના અધિવેશન ના  પહેલા મહિલા પ્રમુખ બન્યા હતા.

Monday, May 27, 2019

ગૌરીશંકર ગોવર્ધનરામ જોશી

શ્રી ગૌરીશંકર ગોવર્ધનરામ જોશી. એટલે શ્રી ધૂમકેતુ.

ગૌરીશંકર એ ગોવર્ધનરામ જોશી ના ત્રીજા પુત્ર હતા. તેઓશ્રી નો જન્મ તા. 12 મી ડિસેમ્બર 1892 ના રોજ , સૌરાષ્ટ માં જલાબાપાની તપોભૂમિ, વીરપુર ગામે થયો હતો. પ્રાથમિક શિક્ષણ વીરપુરમાં જ . 1914 માં મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કરી. પછીનું ઉચ્ચ શિક્ષણ જૂનાગઢની બહાઉદ્દીન કૉલેજમાં. 1920 માં મંબઇ યુનિવર્સિટીના સ્નાતક થયા, સંસ્કૃત અને અંગ્રેજી મુખ્ય વિષયો સાથે.

એમનું અપૂર્વ કહી શકાય એવું સર્જન તો ટૂંકી વાર્તાનું જ. એકસાથે 19 વાર્તાઓનો નમૂનેદાર વાર્તાસંગ્રહ ‘તણખા-1 ’ 1926 મા પ્રકાશીત થયો . અમદાવાદમાં શિક્ષક તરીકે રહેલા ધૂમકેતુ સૌરાષ્ટ્રના ગોંડલ શહેરમાં પણ શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવી હતી.

📢🎯અમેરીકા માં પ્રકાશીત થતુ “ stories from many lands” માં , તણખા મંડળ -1 માંથી “ પોસ્ટ ઓફીસ” નામક વાર્તા ને સ્થાન મળ્યુ છે. ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી એ ‘ટેનટેલ’ નામની શ્રેષ્ઠ પસંદ કરેલી 10 વાર્તામાં પણ “પોસ્ટ ઓફીસ” નુ સ્થાન છે.

📢📢🔚  “પોસ્ટ ઓફીસ” વાર્તામાં અલીડોસાના પુત્રી-પત્ર વિરહ નો વલોપાત આલેખાયેલો છે તે વિચારબીજ ગોંડલની એક જૂની પોસ્ટઓફીસ પરથી છે.

Wednesday, May 22, 2019

રાજા રામમોહનરાય

📌જન્મ :- 22 મેં 1772 માં બંગાળના હુગલી જિલ્લા ના રાધાનગર ગામ માં થયો.

📌નવા યુગના અગ્રદૂત અને જયોતિર્ધર પણ કહેવાય છે

📌1821 માં બંગાળીમાં 'સંવાદ કૌમુદી '
📌1822 માં ફારસીમાં મિરાત-ઉલ-અખબાત ' નામના સમાચાર પત્રો શરુ કર્યા

📌તેમણે ઇ.સ 1828 માં  'આત્મીય સભા' નામે સંસ્થા સ્થાપી, પાછળથી આ સંસ્થા બ્રહ્મોસમાજ તરીકે પ્રચલિત બની.

📌રાજા રામમોહનરાય સતીપ્રથાના વિરોધમાં ઝુંબેશ ચલાવી હતી.

📌1829 માં અંગ્રેજ ગવર્નર વિલિયમ બેન્ટીકે સતીપ્રથા ઉપર પ્રતિબંધ મુકતો કાયદો ઘડ્યો.

📌મુગલ બાદશાહે(અકબર બીજો ) ૧૮૩૧માં તેમને ‘રાજા’નો ઇલકાબ આપીને પોતાના વકીલ તરીકે ઇંગ્લેન્ડ મોકલ્યા

📌1933 માં બ્રિસ્ટોલ મુકામે તેમનું અવસાન થયું.

Monday, May 13, 2019

નીલમ સંજીવ રેડી

📌આજે (તા. 13/5) ભારત ના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ  નીલમ સંજીવ રેડી નો જન્મ દિવસ છે.

📌જન્મ :- જુના મદ્રાસ prantna અનંતપુરમાં થયો.

📌  બિન હરીફ  ચૂંટાનાર એક માત્ર રાષ્ટ્રપતિ છે.

📌 સૌથી નાની વયે રાષ્ટ્રપતિ બનનાર વ્યક્તિ.

📌બે વાર લોકસભા ના અધ્યક્ષ પડે રહી ચૂકેલ

📌આંધ્ર પ્રદેશ ના પહેલા મુખ્ય મંત્રી બન્યા. 

📌રાષ્ટ્રપતિ સમય ગાળો (1977-82)

📌1942 માં હિન્દ છોડો અંદોલન માં ભાગ લઇ જેલ વાસ પણ ભોગવો.

📌83 વર્ષ ની વયે બેંગલુર માં મૃત્યુ પામ્યા

Tuesday, May 7, 2019

મહાત્મા ગાંધી

*મહાત્મા ગાંધી, તેમના વિચાર, સિદ્ધાંતો અને જીવન દર્શન, મહત્વના સત્યાગ્રહ - ગુજરાતના ખેડા, બોરસદ, બારડોલી, ધરાસણા, ધોલેરા, રાજકોટ અને લીંબડી સત્યાગ્રહના વિશેષ સંદર્ભમાં*

૧ ૧૯૨૦ થી ૧૯૪૭ના સમયગાળાને ક્યા નામે ઓળખવામાં આવે છે?
- ગાંધીયુગ કે ગાંધીયુગના આંદોલનોનો યુગ
૨ ગાંધીજીનો જન્મ ક્યા થયો હતો?
- પોરબંદર
૩ ગાંધીજીનો જન્મ ક્યારે થયો હતો?
- ૨ જી ઓક્ટોબર ૧૮૬૯
૪ ગાંધીજીએ ભારતની સ્વાતંત્ર્ય ચળવળને કયા માર્ગે વાળી?
- અહિંસક સત્યાગ્રહના માર્ગે
૫ ગાંધીજીનું પૂરું નામ જણાવો.
- મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી
૬ ગાંધીજી ભાવનગરની કઈ કોલેજમાં ભણ્યા?
- શામળદાસ કોલેજ
૭ ગાંધીજીએ બેરિસ્ટરની પદવી ક્યાંથી લીધી?
- ઇંગ્લેન્ડ
૮ ગાંધીજી વકીલ તરીકે દક્ષિણ આફ્રિકા ક્યારે ગયા?
- ઈ.સ. ૧૮૯૩
૯ ગાંધીજીએ દક્ષિણ આફ્રિકામાં અંગ્રેજોની કઈ નીતિ સામે અહિંસક આંદોલન કર્યું?
- રંગભેદની નીતિ (૧૮૯૩ થી ૧૯૧૪)
૧૦ ગાંધીજી દક્ષિણ આફ્રિકાથી ક્યારે પાછા ફર્યા?
- જાન્યુઆરી, ૧૯૧૫
૧૧ ગાંધીજીનું રાજકારણ શાના પર આધારિત હતું?
- ધર્મ પર
૧૨ ગાંધીજી હિંદુ ધર્મને કયા દ્રષ્ટિકોણથી જોતા?
- માનવધર્મ 
૧૩ ગાંધીજી અહિંસાને શાનું પ્રતિક ગણતા?
- વીરતાનું પ્રતિક
૧૪ ગાંધીજી શેમાં અતૂટ વિશ્વાસ રાખતા?
- સત્ય અને અહિંસા
૧૫ ગાંધીજીએ શાની માટે રાષ્ટ્રવાદી ઝુંબેશ ચલાવી હતી?
- અસ્પૃશ્યતા નિવારણ માટે
૧૬ હરિજનોની સ્થિતિ સુધારવા ગાંધીજીએ શાની સ્થાપના કરી?
- હરિજન સેવક સંઘ
૧૭ અસ્પૃશ્યતા એ હિંદુ જાતિનું કલંક છે એવું કોણે કહ્યું?
- ગાંધીજીએ
૧૮ હિંદુ મુસ્લિમ એકતા લાવવાનું ભગીરથ કર્યા કોણે કર્યું?
- ગાંધીજીએ
૧૯ ગાંધીજીએ કયા આંદોલનને મહત્વનું સ્થાન આપ્યું છે?
- સ્વદેશી આંદોલન
૨૦ ભારતીય મહિલાઓને રાજકારણમાં ખેંચી લાવવાનું શ્રેય કોણે ફાળે જાય છે?
- ગાંધીજી
૨૧ કોના પ્રયત્નોથી લોકો રેંટિયા કાંતતા થયા?
- ગાંધીજી
૨૨ ગાંધીજી હિંદમાં શાની સ્થાપના કરવા ઇચ્છતા હતા?
- રામરાજ્ય
૨૩ ચંપારણ સત્યાગ્રહ ક્યારે થયું?
- ઈ.સ. ૧૯૧૭
૨૪ ચંપારણ સત્યાગ્રહ શાના માટે થયું? - ગળીના વાવેતર
૨૫ ચંપારણ સત્યાગ્રહમાં કોનો વિજય થયો?
- ગાંધીજીનો
૨૬ ગાંધીજી સૌપ્રથમ સફળ સત્યાગ્રહ હતો?
- ચંપારણ સત્યાગ્રહ
૨૭ ખેડા સત્યાગ્રહ ક્યારે થયો?
- ૧૯૧૭ - ૧૯૧૮
૨૮ ખેડા જિલ્લામાં અતિવૃષ્ટિ ક્યારે થઇ?
- ઈ.સ. ૧૯૧૭
૨૯ ખેડા સત્યાગ્રહ કોની આગેવાની હેઠળ કર્યો?
- ગાંધીજી
૩૦ વલ્લભભાઈએ કોના કારણે વકીલાત છોડી રાજકારણમાં ઝંપલાવ્યું?
- ગાંધીજીની
૩૧ વલ્લભભાઈ કઈ લડતથી આઝાદીની લડતમાં જોડાયા?
- ખેડા સત્યાગ્રહ
૩૨ ખેડા સત્યાગ્રહ ક્યારે થયો?
- ઈ.સ. ૧૯૧૮
૩૩ ખેડા સત્યાગ્રહથી કયા કયા નેતા મળ્યા?
- ગાંધીજી અને વલ્લભભાઈ પટેલ
૩૪ કયા સ્થળે મિલમજૂરોએ હડતાલ પાડી?
- અમદાવાદ
૩૫ અમદાવાદમાં મજૂર મહાજનની સ્થાપના કયારે થઇ?
- ૧૯૨૦માં
૩૬ કઈ હડતાળથી કોંગ્રેસ અને મજૂર કામદારો વચ્ચે અતૂટ સ્નેહ બંધાયો?
- અમદાવાદના મિલમજૂરોની હડતાળથી
૩૭ રોલેટ એક્ટ ક્યારે પસાર થયો?
- ૧૯૧૯
૩૮ હિંદ સંરક્ષણ ધારો ક્યારે ઘડાયો?
- ૧૯૧૯
૩૯ ગાંધીજીએ રોલેટ એક્ટને કયો કાયદો કહ્યો?
- કાળો કાયદો
૪૦ રોલેટ એક્ટમાં કેવી જોગવાઈ હતી?
- કોઈ પણ વ્યક્તિની કારણ આપ્યા વીણા ધરપકડ કરી શકાય
૪૧ કયો કાયદો ઇતિહાસમાં કાળા કાયદા તરીકે ઓળખાય છે?
- રોલેટ એક્ટ
૪૨ જલિયાવાલા બાગનો હત્યાકાંડ ક્યારે થયો?
- ૧૯૧૯
૪૩ જલિયાવાલા બાગમાં ગોળીબાર ક્યા અધિકારીએ કર્યો?
- જનરલ ડાયર
૪૪ જલિયાવાલા બાગના હત્યાકાંડની તપાસ કોને સોંપવામાં આવી?
- હંટર કમિશન
૪૫ જલિયાવાલા બાગના હત્યાકાંડના વિરોધમાં રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કયો ખિતાબ પાછો આપ્યો?
- નાઈટ
૪૬ કયા ભારતીય આગેવાને વાઈસરોયની કારોબારીમાંથી રાજીનામું આપ્યું?
- સર શંકરન નાયર
૪૭ પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં તુર્કી ક્યા પક્ષે જોડાયું?
- જર્મનીના પક્ષે
૪૮ ઇસ્લામનો ખલીફા તે સમયે કોણ હતો?
- તુર્કીનો સુલતાન
૪૯ ખિલાફત આંદોલનના મુખ્ય નેતા કોણ હતા?
- મૌલાના સૌકતઅલી અને મૌલાના મોહંમદઅલી
૫૦ અસહકાર આંદોલનના મુખ્ય પાસા કેટલા હતા?
- બે (નકારાત્મક અને સકારાત્મક)

રવિન્દ્રનાથ ટાગોર

👉 જન્મ - ૭ મે ૧૮૬૧

👉 અવસાન - ૭ ઓગસ્ટ ૧૯૪૧

રવીન્દ્રનાથ  ગુરુદેવ તરીકે પણ ઓળખાય છે. તેઓ કવિ, વિઝ્યુઅલ આર્ટિસ્ટ, નોવેલિસ્ટ, સમાજ સુધારક, નેશનાલિસ્ટ અને બિઝનેસ-મેનેજર અને કંપોઝર પણ હતા. તેમના કાર્યની ઝલક અને અસર ગત 19મી અને તાજેતરની 20મી સદીના બંગાળી સાહિત્ય અને સંગીત પર જોવા મળે છે.તેમણે જ્યારે 1913માં સાહિત્ય માટેનો નોબલ પારિતોષિક મેળવ્યો ત્યારે આ નોબલ પારિતોષિક મેળવનારા તેઓ સૌપ્રથમ એશિયન હતા.

બંગાળના કોલકાતાના પિરાલિ બ્રાહ્મણ પરિવારના ટાગોરે આઠ વર્ષની ઉંમરે પહેલી કવિતા લખી હતી.16 વર્ષની ઉંમરે તેમણે પોતાની પ્રથમ કવિતા ભાનુસિંઘો ("સુર્ય સિંહ")ના નામે લખી. તેમણે પોતાની ટૂંકી વાર્તાઓ અને નાટકો 1877માં લખ્યા. પોતાની જીંદગીના અંતિમ તબક્કા દરમિયાન તેણે બ્રિટિશ રાજ નો વિરોધ કર્યો અને ભારતની સ્વાતંત્ર્ય ચળવળને ટેકો આપ્યો હતો. ટાગોરનું કામ જે કવિતાના સ્વરૂપમાં છે ટોગોરે રચેલી સંસ્થા, વિશ્વ-ભારતી યુનિવર્સિટીમાં સચવાયેલું છે.

👉 ટાગોરે નવલકથાઓ, ટૂંકીવાર્તાઓ, ગીત, નૃત્ય નાટિકાઓ અને રાજકારણ અને વ્યક્તિગત વિષયો પર નિબંધો પણ લખ્યા છે.તેમની ટૂંકી વાર્તાઓ, ટુંકા કાવ્યો અને નવલકથા કે જેમાં તાલબદ્ધ, ગીત સ્વરૂપ, બોલચાલની ભાષા અને ચિંતનપાત્ર પ્રકૃતિવાદ, અને દાર્શનિક ચિંતન વણી લેવામાં આવ્યું હતું તેને વૈશ્વિક પ્રસિદ્ધી મળી હતી. ટાગોર સાંસ્કૃતિક સુધારાવાદી હતી અને મહાન વિદ્યાપ્રવીણ હતા. જેમણે પરંપરાગત બંગાળી માળખાને આધુનિક સ્વરૂપ આપ્યું હતું. તેમના લખાણના બે ગીતો બાંગલાદેશ અને ભારતના રાષ્ટ્રગાન છે. અનુક્રમે અમાર સોનાર બાંગલા અને જન ગણ મન .ગીતો દેશના રાષ્ટ્રગાન બન્યા છે.

તેમની જીંદગીના અંતિમ તબક્કામાં તેઓ જાહેર જીવનમાં પ્રવૃત રહ્યા હતા. 15 જાન્યુઆરી 1934ના રોજ બિહાર જિલ્લામાં આવેલા ભૂકંપને ગાંધીજીએ દલિત પ્રત્યે થયેલા ખરાબ વ્યવહારનો દિવ્ય પ્રતિશોધ ગણાવ્યો હતો. જેની ટાગોરે ટીકા કરી હતી. બંગાળની આર્થિક અસમાનતાને લઈને પણ તેઓ ચિંતિત હતા. તેમણે 100 પંક્તિઓનીએક કવિતા પણ લખી હતી. આ વાત જાણીતા ફિલ્મકાર સત્યજીત રેએ તેમની ફિલ્મ અપૂર સંસાર માં વણી લીધી હતી. ટાગોરે પોતાની કવિતાઓ, નિબંધોનું કામ 15 ખંડમાં ભેગૂં કર્યું હતું. જેમાં પુનાશાચા (1932), શિશ સપ્તક (1935), અને પાત્રાપૂટ નો સમાવેશ થાય છે.(1936). તેમણે ગધ ગીતની શૈલી અને નૃત્ય નાટક વિકસાવવા માટે સતત પ્રયાસ કરતા હતા. જેમાં ચિંત્રાંગદા (1914), શ્યામા (1939),અને ચાંડલિકા (1938),નો સમાવેશ થતો હતો. તેમણે દુઈ બોન (1933), મલાંચા (1934), અને ચાર અધ્યાય નામની નવલકથાઓ પણ લખી. (1934). છેલ્લા વર્ષોમાં ટાગોરે વિજ્ઞાનમાં પણ રસ લીધો અને 1937 વિશ્વ પરિચય નામનું પૂસ્તક લખ્યું. તેમણે જીવવિજ્ઞાન, ભૌતિકશાસ્ત્ર, ખગોળશાસ્ત્રને પોતાની કવિતાઓમાં સમાવી લીધું. આ કવિતાઓમાં પ્રકૃતિની અસીમ તાકાતનું નિરુપણ રહેતું હતું. તેમણે વિજ્ઞાનની પ્રક્રિયા પણ પોતાની કેટલીક વાર્તાઓ સી (1937), ટીન સાંગાઈ (1940), અને ગાલપોસાલ્પા જેવા ગ્રંથોમાં સમાવી હતી(1941).

👉 ટાગોરના છેલ્લા ચાર વર્ષે ભારે દુઃખમાં વિત્યા હતા. છેલ્લા બે વર્ષ તો તેઓ સખ્ત બિમાર હતા. 1937માં પહેલો બેશુદ્ધ થવા લાગ્યા હતા. તેઓ જીવનના અંત સમયે પણ બેશુદ્ધ અવસ્થામાં જ હતા. 1940 બાદ બીજા ત્રણ વર્ષો દરમિયાન બેશુદ્ધીની બિમારી જોર કરી ગઈ. આ બિમારીથી તેઓ કોઈ દિવસ બહાર આવી શક્યા નહીં. આ વર્ષોમાં તેમણે લખેલી કવિતાઓ તેમની શ્રેષ્ઠ રચનાઓ છે. ગંભીર બિમારી બાદ ટાગોર 7 ઓગસ્ટ 1941ના રોજ (22 શ્રવણ 1348) જ્યાં તેઓ મોટા થયા હતા ત્યાં તેઓ જોરાસાંકોમાં મૃત્યુ પામ્યા.બંગાળી જગતમાં તેમની મૃત્યુ તીથી ના દિવસે લાખો લોકો મૌન રાખે છે.

Saturday, May 4, 2019

ડૉ.આર.ડી.દેસાઈ

➖ગુજરાતના મહાન વૈજ્ઞાનિક ડૉ.આર.ડી.દેસાઈ નો જન્મ તા.૪/૫/૧૮૯૭ના રોજ  પારડી તાલુકાના ઉમરસાડી ગામમાં થયો હતો.

➖પિતાનું નામ દાજીભાઇ દેસાઈ અને માતાનું નામ ડાહીબેન હતું.

➖ઈ.સ. ૧૯૧૬માં વલસાડની બાઈ આવાબાઇ હાઈસ્કૂલમાં મેટ્રીકની પરીક્ષા પ્રથમ વર્ગમાં પાસ કરી.

➖તેમણે રસાયણ વિજ્ઞાન અને ભૌતિકશાસ્ત્ર સાથે બી.એસ.સી. પ્રથમ વર્ગમાં પાસ કરી હતી.

➖ઈ.સ.૧૯૨૧ થી ૨૪ દરમ્યાન બેંગ્લોર ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટીટયુટ ઓફ સાયન્સમાં અભ્યાસ કર્યો.

➖ઈ.સ.૧૯૨૬માં એમ.એસ.સી સંશોધનની ઉપાધી મેળવી.

➖તેઓ ઈ.સ.૧૯૨૪ થી ૧૯૨૬ દરમ્યાન વિલ્સન કોલેજમાં સહાયક પ્રાધ્યાપક તરીકે જોડાયા.

➖તેમણે કાર્બન તત્વના પરમાણુના સંયુક્ત બંધારણ પર સઘન અભ્યાસ કર્યો હતો.

➖સાડા ત્રણ વર્ષ બાદ તેમણે ડોક્ટર ઓફ સાયન્સ ની ઉપાધી મેળવી.

➖ઈ.સ.૧૯૩૧ થી ૩૮ સુધી અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સીટીમાં કાર્બનિક રસાયણશાસ્ત્રના રીડર તરીકે જોડાયા.

➖ઈ.સ. ૧૯૫૦ થી ૫૮ સુધી અમદાવાદમાં આવેલી એલ.ડી. આર્ટસ એન્ડ સાયન્સ કોલેજમાં આચાર્ય તરીકે સેવાઓ આપી હતી.

➖ત્યારપછી તેઓ એમ.જી. સાયન્સ કોલેજમાં પણ આચાર્ય તરીકે સેવા આપી હતી.

➖તેમણે ૧૫૦ થી પણ વધુ સંશોધનપત્રો રાષ્ટ્રીય તથા આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે પ્રસિદ્ધ કર્યા હતા.

➖ રસાયણશાસ્ત્ર ઉપરાંત તેઓ સાંસ્કૃત સાથે પણ સંકળાયેલા હતા. ઈ.સ.૧૯૫૨ માં ઇન્ડિયન સાયન્સ કોંગ્રેસ રસાયણ વિભાગના અધ્યક્ષ હતા. આ ઉપરાંત ઇન્ડિયન કેમિકલ સોસાયટીના પ્રમુખ તરીકે પણ રહેલા હતા.

🔺📨➖ડૉ. આર.ડી.દેસાઈ ગુજરાતના તો ખરા જ પરંતુ સમગ્ર રાષ્ટ્રમાં તેમણે યશસ્વી કીર્તિ પ્રાપ્ત કરી હતી.

📨➖આવા મહાન ગુજરાતી વિજ્ઞાની તા. ૧૫ નવેમ્બર૧૯૯૧ના રોજ વલસાડ ખાતે અવસાન થયું. 

સામ પિત્રોડા

ભારતમાં કમ્યુનિકેશન્સમાં ક્રાંતિ લાવવામાં સિંહફાળો આપનાર ટેક્નોક્રેટ.

સામ પિત્રોડાની આત્મકથા ‘ડ્રીમિંગ બિગઃ માય જર્ની ટુ કનેક્ટ ઈન્ડિયા’નું ૨૪મી ઓક્ટોબરે અમદાવાદના એએમએ ખાતે વિમોચન થયું હતું.

જન્મ તારીખ : ૪ મે , ૧૯૪૨
જન્મસ્થળ : તિતલાગઢ, ઓરિસ્સા , ભારત

સત્યનારાયણ ગંગારામ પિત્રોડા અથવા
સામ પિત્રોડા ભારતનાં જાણીતાં એન્જિનિયર, વેપારી અને સલાહકાર છે. તેઓ વડાપ્રધાનનાં ટેકનોલોજી સલાહકાર પણ હતા

સામ પિત્રોડા તરીકે ઓળખાતા સત્યનારાયણ ગંગારામ પિત્રોડા (જન્મ: ૪ મે ૧૯૪૨) એક ટેલિકોમ એન્જિનિયર, શોધક અને નિતિકર્તા છે. તેમનો જન્મ તિતલાગઢ, ગ્રામીણ ઓરિસ્સા, ભારતમાં એક ગરીબ, દૂરસ્થ ગામમાં થયો હતો. ૧૯૬૪ માં વિદ્યુત ઈજનેરી અભ્યાસ કરવા તેઓ શિકાગો ગયા. પિત્રોડાએ યુએસમાં આવતા પહેલા ટેલિફોનનો ઉપયોગ ક્યારેય ઉપયોગ કર્યો ન હતો.

ઘણા વર્ષો પછી પિત્રોડાએ ભારત મુલાકાત લીધી અને તેમની પત્ની સાથે એક ફોન કૉલ કરી શક્યા નહી. જેથી તેઓ ભારત પરત ફર્યા અને ભારતીય જાણકારી ઉદ્યોગ ઉભો કરવા માટે વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધી સાથે લગભગ એક દાયકા ગાળ્યા હતા. કાર્ય તેમના જન્મ એક જેવી, દૂરસ્થ ગામો સહિત દેશના દરેક ખૂણે ડિજિટલ ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિસ્તારવા હતી. પિત્રોડા ટેલીમેટિક્સ ના વિકાસ (સી-ડીઓટી) માટે કેન્દ્ર શરૂ કરવામાં, અને પાણી, સાક્ષરતા, રસીકરણ, તેલ બીજ, ટેલિકોમ, અને ડેરી સાથે સંબંધિત ટેક્નોલોજી મિશન્સ પર વડાપ્રધાનને સલાહકાર તરીકે સેવા આપી હતી. તેમણે પણ ભારતના ટેલિકોમ કમિશન ની સ્થાપના ચેરમેન છે.

પિત્રોડા જ્ઞાન સંસ્થાઓ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મકાન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે 2004 માં ભારત માટે બીજી વાર ફર્યા. પિત્રોડા દેશમાં જ્ઞાન સંબંધી સંસ્થાઓ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધારવા માટે નીતિ ભલામણો આપી, નેશનલ નોલેજ કમિશનના (2005-2009), ભારતના વડાપ્રધાન માટે ઉચ્ચ સ્તરીય સલાહકાર સંસ્થા ચેરમેન તરીકે સેવા આપી હતી. તેની મુદત દરમિયાન, નેશનલ નોલેજ કમિશનના 27 ધ્યાન ક્ષેત્રો પર 300 ભલામણો આસપાસ રજૂ.

પિત્રોડા પણ (2010), અને  જાણકારી લોકતંત્રીય મદદ કરવા માટે, જાહેર માહિતી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઇનોવેશન પર એક કેબિનેટ મંત્રી પદ સાથે વડાપ્રધાન માટે સલાહકાર તરીકે સેવા આપી રાષ્ટ્રીય ઇનોવેશન કાઉન્સિલના સ્થાપના કરી હતી.
પિત્રોડા સ્થાપના કરી હતી અને સી-એસએએમ ચેરમેન તરીકે સેવા આપી હતી.  આ કંપની સિંગાપુર, ટોક્યો, પુણે, મુંબઇ અને વડોદરા ઓફિસો સાથે શિકાગો વડુમથક જાળવી રાખે છે. પિત્રોડા વ્યાપક અનેક શરૂઆત અપ્સ અને પ્રવચનો સાથે સંકળાયેલા રહ્યા છે, 100 ટેક્નોલોજી પેટન્ટ આસપાસ ધરાવે છે.
પિત્રોડા પણ અમેરિકા અને યુરોપમાં સીરીયલ ઉદ્યોગસાહસિક (Wescom સ્વીચીંગ, IONICS, MTI, Martek, તેનો વર્લ્ડટેલ, સી-એસએએમ, વગેરે) તરીકે કેટલાંક ઉદ્યોગો શરૂ કરી છે.
પણ તેમણે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર છે અને 1992 માં એક સલાહકાર, તરીકે સેવા આપી છે તેના આત્મકથા સેમ પિત્રોડા:. અ બાયોગ્રાફી પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી અને પાંચ અઠવાડિયા માટે ધી ઇકોનોમિક ટાઇમ્સ યાદીમાં બેસ્ટ સેલર બન્યા [નોંધ જરૂરી]
વડાપ્રધાન, 1984 માં રાજીવ ગાંધી માટે ટેકનોલોજી સલાહકાર તરીકે, પિત્રોડા માત્ર ભારતમાં ટેલિકોમ ક્રાંતિ નહિવત્ છે, પણ ટેલિકોમ્યુનિકેશન પર મિશન દ્વારા સમાજના લાભ, સાક્ષરતા, ડેરી, પાણી, રસીકરણ માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને માટે મજબૂત કેસ કરી અને ઓઇલ બીજ.
ભારતમાં ટેલિકોમ ક્રાંતિ heralding ઓફ પિત્રોડા દાવો રાજીવ મંત્રી અને લાઇવમિન્ટે દ્વારા પ્રકાશિત હર્ષ ગુપ્તા દ્વારા એક લેખ માં વિવાદિત કરવામાં આવ્યો છે.

તેમણે દિલ્હીમાં પણ તેમની પત્ની અને બે બાળકો સાથે 1964 બાદથી ઇલિનોઇસ, શિકાગો રહેતા હતા અને ગઈ છે.

ભારતમાં ટેલિકમ્યુનિકેશન એટલે કે આપણે જે એક સ્થળેથી બીજી સ્થળે ટેલિફોન દ્વારા સંદેશાવ્યવહાર કરી શકીએ છીએ ને તેને ભારતમાં વિકસાવવામાં સામ પિત્રોડાએ સિંહફાળો આપ્યો છે.

🔰 સામ પિત્રોડાનું આખું અને સાચું નામ સત્યનારાયણ ગંગારામ પિત્રોડા છે. ૪ મે, ૧૯૪૨ના રોજ ઓરિસ્સામાં જન્મેલા પિત્રોડા મૂળે તો ગુજરાતી છે, પરંતુ તેમનાં માતા-પિતા વર્ષોથી ઓરિસ્સામાં સ્થાયી થયાં હતાં અને પિત્રોડાનો જન્મ પણ ઓરિસ્સામાં થયો હતો. વડોદરામાંથી ભૌતિકશાસ્ત્રના વિષયમાં માસ્ટર ડિગ્રી મેળવનારા પિત્રોડા અમેરિકાની ઇલીનોસિસ યુનિવર્સિટીમાંથી ઇલેક્ટ્રિકલ એન્જિનિયરની ડિગ્રી મેળવી હતી.
🔰🚩૧૯૭૫માં તેમણે ઇલેક્ટ્રોનિક ડાયરીની શોધ કરી હતી.
🔰🚩વિશ્વની પહેલી ડિજિટલ સ્વિચની કંપની તેમણે સ્થાપી હતી.
🔰🚩૧૯૮૪માં રાજીવ ગાંધીની સાથે મળીને ભારતને ટેલિકમ્યુનિકેશનના ક્ષેત્રમાં વેગવંતું બનાવવા પ્રયત્નો હાથ ધર્યા હતા. તેમના પ્રયત્નોના પરિણામે આજે ભારતનાં મોટાભાગનાં મહાનગરો અને નગરો ઉપરાંત ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ દૂરસંચારની વ્યવસ્થા સુચારુ રીતે સંચાલિત થાય છે. 🔰🚩તેઓ નેશનલ નૉલેજ કમિશનના સભ્ય . આ કમિશન ભારતમાં શૈક્ષણિક સ્તર ઊંચું લાવવા માટે કાર્ય કરે છે.
🔰🚩મે ૨૦૧૧ માં પિત્રોડાને ઇન્ટરનેશનલ ટેલિકમ્યુનિકેશન યુનિયન દ્વારા વર્લ્ડ ટેલિકમ્યુનિકેશન ઍન્ડ ઇન્ફર્મેશન સોસાયટી ઍવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત તેમને
🔰🚩૨૦૦૯માં પદ્મભૂષણ ઍવોર્ડ, એ જ વર્ષે રાજીવ ગાંધી ગ્લોબલ ઈન્ડિયન ઍવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.